@ कृष्ण खनाल

श्रीखबर/ बर्दिया,विद्यालय केवल पाठ्यपुस्तक पढाउने संस्था मात्र होइन, समाजको चेतना निर्माण गर्ने साझा थलो हो । बर्दियाको बढैयाताल गाउँपालिका स्थित विद्या ज्योति नमुना माध्यमिक विद्यालयले आफ्नो स्वर्ण महोत्सवमार्फत यही गहिरो सन्देश समाजसामु प्रस्तुत गरेको छ ।

५० वर्षे यात्राको उत्सव मनाउँदै विद्यालयले रकम संकलनको सफल अभियान मात्र चलाएन, बरु अग्रज, सहयोगी र योगदानकर्ताप्रति सम्मान र कृतज्ञता व्यक्त गर्ने संस्कृतिको औपचारिक स्थापना गर्‍यो ।

स्वर्ण महोत्सव गणितीय हिसाबले ५० वर्षको उपलब्धि हो, तर विद्याज्योतिका लागि यो अवसर विद्यालयप्रति समर्पण, त्याग र सहयोगको इतिहासलाई सार्वजनिक रूपमा सम्मान गर्ने ऐतिहासिक क्षण बन्यो । यही भावनाले विद्यालयले अक्षयकोष स्थापना, सहयोग संकलन र सम्मान कार्यक्रमलाई एकै सूत्रमा बाँध्यो ।

* अक्षयकोष : भावनालाई संस्थागत रूप

स्वर्ण महोत्सवको अवसरमा ४५ वटा अक्षयकोष स्थापना हुनु सामान्य उपलब्धि होइन । पूर्व विद्यार्थीहरूको सक्रिय योगदानमा मात्रै ५७ लाखभन्दा बढी रकम संकलन हुनु, विद्यालयप्रतिको आत्मीय सम्बन्धको प्रतिफल हो । यसअघि स्थापना भएका अक्षयकोषसहित कुल ६१ लाखभन्दा बढी रकम स्थायी कोषमा जम्मा हुनु भनेको विद्याज्योतिले आफ्नो भविष्य सुरक्षित आधारमा उभ्याएको संकेत हो ।

अक्षयकोष केवल रकम होइन, यो भावनाको निरन्तरता हो । दातासँग समन्वय गरी कार्यविधि बनाएर सञ्चालन गर्ने विद्यालयको प्रतिबद्धताले पारदर्शिता र उत्तरदायित्वको सन्देश पनि दिएको छ ।

* ७५ लाखभन्दा बढी संकलन :

विश्वासको प्रमाण- मंसिरदेखि पौषसम्म सञ्चालन भएको अभियानमा स्वर्ण महोत्सव र अक्षयकोषका लागि ७५ लाखभन्दा बढी आर्थिक सहयोग संकलन हुनु विद्यालयप्रति समाजको भरोसाको प्रत्यक्ष प्रमाण हो । अभिभावक, शिक्षा प्रेमी, पूर्व शिक्षक, पूर्व विद्यार्थी र विभिन्न दाताहरूको यो साथले विद्या ज्योति केवल विद्यालय नभई सामुदायिक गौरवको केन्द्र बनेको देखिन्छ ।

* सम्मानको संस्कृति :

मौन योगदानको सार्वजनिक कदर:- स्वर्ण महोत्सवको सबैभन्दा सशक्त पक्ष भनेकै स्थापनाकालदेखि हालसम्म विद्यालयलाई सहयोग गर्ने व्यक्तिहरूलाई प्रमाणपत्र र दोसल्लाबाट सम्मान गर्नु हो । भौतिक पूर्वाधारदेखि शैक्षिक गतिविधिसम्म प्रत्यक्ष–अप्रत्यक्ष योगदान गर्ने हातहरूलाई स्मरण गर्नु, नयाँ पुस्तालाई कृतज्ञताको संस्कार सिकाउने अभ्यास हो ।

संस्थापक अध्यक्ष रामबहादुर पौडेल, संस्थापक प्रधानाध्यापक महेश्वर ढकालदेखि विभिन्न कालखण्डका शिक्षक, व्यवस्थापन समिति, पूर्व विद्यार्थी र सहयोगदातासम्मको सम्मानले विद्यालयको इतिहासलाई जीवित बनाएको छ ।

* उत्सवसँगै सेवा र संस्कृति:-

स्वर्ण महोत्सव केवल औपचारिक कार्यक्रममै सीमित रहेन । विभिन्न जातजातिका भेषभूषा झल्कने सांस्कृतिक कार्यक्रम, अन्तर माध्यमिक प्रतियोगिता, पूर्व विद्यार्थी मिलन र करिब १,२०० नागरिकले सेवा लिएको निःशुल्क स्वास्थ्य शिविरले विद्यालयको सामाजिक उत्तरदायित्व उजागर गर्‍यो ।

शिक्षा, स्वास्थ्य र संस्कृतिको समन्वयले विद्या ज्योतिले विद्यालय समाजसँग कसरी जोडिन सक्छ भन्ने उदाहरण प्रस्तुत गर्‍यो ।

* भविष्यतर्फको संकेत:-

लुम्बिनी प्रदेश सरकारका मन्त्रीदेखि स्थानीय तहका नेतृत्वको उपस्थितिमा सम्पन्न मूल समारोहले विद्यालयको महत्व थप स्थापित गर्‍यो । स्वर्ण स्तम्भ, सरस्वती मन्दिर जस्ता संरचनाले पूर्व विद्यार्थीको योगदानलाई स्थायी चिनोमा बदलिदिएको छ ।

* निष्कर्ष

सफलभएका याेजना मात्रै सफलताकाे टुङ्गाेमा पुग्ने गर्दछन्। सफल नेतृत्व र सामुदायिक उत्तरदायित्वबाटै विद्याज्याेति माविकाे स्वर्ण महाेत्सव सफल भएकाेमा सन्देह छैन। विद्यालयको स्वर्ण महोत्सव केवल उत्सव होइन, सम्मान, कृतज्ञता र सहयोगको संस्थागत संस्कार हो । यो अभ्यासले शिक्षा क्षेत्रमा एउटा महत्वपूर्ण प्रश्न उठाएको छ—के हामी योगदानकर्तालाई समयमै सम्मान गरिरहेका छौं ? विद्या ज्योतिले दिएको उत्तर स्पष्ट छ : विद्यालयको भविष्य, अतीतप्रतिको सम्मानबाटै सुरक्षित हुन्छ ।

( श्रीखबर अनलाइन सञ्चारका सम्पादक/ प्रकाशक पत्रकार कृष्ण खनालसमेत विद्याज्याेति माविका सस्थापक विद्यार्थी हुन्।)