२०८२ माघ १४, बुधबार

@ कृष्ण खनाल

श्रीखबर/चितवन।भरतपुर–११ को एक साधारण गोठ। बिहानको पहिलो उज्यालोसँगै गाईको सास र किसानको सास मिसिन्छ। यही गोठमा ताराप्रसाद पाठकले सिकेको सीप सम्मानित भएको छ।

नेपालमै पहिलो पटक आयोजना गरिएको दूध दुहुने रियालिटी शो ‘दूध’ का विजेता बनेपछि पाठक अब केवल पशुपालक किसान होइनन्—उनी किसान आइडल बनेका छन्। उनकाे परिचय थपिएका छन्।

पाठकको कथा सामान्य भने छैन। विदेश जाने सपना बोकेर अमेरिका उड्न लाग्दा ठगीमा परेपछि जीवनको दिशा नै फेरियो। निराशा र अपमानका बीच उनले रोजे—गोठ।

धेरैका लागि ‘अन्तिम विकल्प’ ठानिने पशुपालन पाठकका लागि नयाँ सम्भावनाको ढोका बन्यो। त्यही निर्णयले आज उनलाई देशभर चिनाएको छ।

*सीपको प्रतिस्पर्धा, पसिनाको मूल्यांकन

‘दूध’ कुनै सामान्य रियालिटी शो होइन। यसले किसानलाई गीत, नृत्य वा अभिनय होइन—सीप, ज्ञान र अनुशासनको आधारमा मापन गर्‍यो। दूध दुहुने तरिका, पशुप्रतिको व्यवहार, आहार व्यवस्थापन, गोठको सरसफाइ र दूधको शुद्धता—यी सबै पक्ष निर्णायक बने। कार्यक्रमका निर्माता रविन सुवेदी भन्छन्, “हामी किसानलाई केवल दूध उत्पादन गर्ने पात्र होइन, बजारसम्म पुग्ने दूधका ब्रान्ड एम्बेसडर बनाउने उद्देश्यले शो लिएर आएका हौँ।”

* संघर्षले बनाएका कथाहरू

यो मञ्च केवल विजेताको होइन, संघर्षको पनि थियो। दोस्रो भएका वासुदेव पौडेल नियमित मेहनत र अनुशासनको प्रतीक बने।

तेस्रो भएका मथुरा महतो जिवनकाे नयाँ आयाम सँगै पशुपालनमा फर्किएका किसान हुन्। सान्त्वना प्राप्त धनमाया भण्डारीको परिवारको पुस्तौँदेखिको पेसा नै पशुपालन हो।यी कथाहरूले देखायो—पशुपालन केवल जीविकोपार्जन होइन, पुनर्जन्मको अवसर पनि हो।

किसानलाई ‘आइडल’ बनाउने प्रयास कार्यक्रम संयोजक गोविन्द न्यौपानेका अनुसार, “देशमा धेरै किसान पशुपालनकै माध्यमबाट आत्मनिर्भर बनेका छन्। तर उनीहरूको कथा देखिँदैन। ‘दूध’ ले किसानलाई समाजको केन्द्रमा ल्याउन खोजेको हो।”

मंगलबार साँझ सञ्चार माध्यमबाट प्रसारित शोले नयाँ पुस्तालाई किसानको मेहनत र ज्ञान बुझ्ने माध्यम बन्यो।

* मञ्चमा गोठ, गोठमा सम्मान खेती नामक संस्थाको मुख्य प्रायोजन र भरतपुर महानगरपालिकाको प्रवद्र्धनमा सम्पन्न कार्यक्रममा कृषि अर्थशास्त्र, अनुसन्धान र सहकारी क्षेत्रका विज्ञ निर्णायकका रूपमा थिए। यसले ‘दूध’ लाई केवल मनोरञ्जन होइन—ज्ञान र चेतनाको कार्यक्रम बनायो।

पहिलो संस्करणको सफलतापछि आगामी दिनमा नेपाल सरकारसँग सहकार्य गर्दै शो विस्तार गर्ने तयारी छ। * नयाँ सन्देश ‘दूध’ ले एउटा स्पष्ट सन्देश दिएको छ— देश बनाउने हात केवल संसदमा होइन, गोठमा पनि हुन्छ।

किसान अब केवल उत्पादक होइन, कथावाचक र रोल मोडल पनि हुन सक्छ। गोठबाट सुरु भएको ताराप्रसाद पाठकको यात्रा यहीँ सकिँदैन। यो त सम्भवतः नेपालका हजारौँ किसानका लागि खुलेको नयाँ ढोका हो।