२०८२ साउन २,शुक्रबार
@ कृष्ण खनाल
लामो समयसम्म नेपाली वाम राजनीतिमा सशक्त उपस्थिति जनाएका कम्युनिस्ट नेता बामदेव गौतमको पार्टी आजबाट नेकपा (एकीकृत समाजवादी) मा समाहित भएको छ। यो घटनाले केवल गौतमको व्यक्तिगत राजनीतिक यात्रामा नयाँ अध्याय थपेको छैन कि नेपाली वाम राजनीति कुन दिशामा अघि बढ्छ भन्नेबारे नयाँ बहस पनि जन्माएको छ।
* बामदेव गाैतम: लामो राजनीतिक यात्रा, निरन्तर उकालो-ओरालो
बामदेव गौतमले २०२८ सालदेखि राजनीतिमा सक्रिय भइ नेकपा (माले) हुँदै एमाले नेतृत्वमा महत्वपूर्ण जिम्मेवारी सम्हाले। गृहमन्त्री र उपप्रधानमन्त्री हुँदै देश सञ्चालनकाे महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारीमा सामेल भए। पार्टीभित्रको सत्ता संघर्ष, विचार भिन्नता र निर्वाचन रणनीतिमा असफलताका कारण पटक–पटक उनी एक्लिँदै गए।
२०७४ सालको चुनावमा बर्दियाबाट प्रतिनिधिसभा सदस्यका उम्मेदवार बनेका गौतम पराजित भए। त्यसपछि राष्ट्रिय सभा सदस्य भई प्रधानमन्त्री बन्ने महत्वाकांक्षामा रहेका उनी पार्टी विभाजन र एकीकरणका विभिन्न घटनाक्रममा सक्रिय रहँदै आएका थिए। पार्टी एकता र वाम शक्तिको ध्रुवीकरणमा जोड दिँदै उनले नयाँ पार्टी नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकता राष्ट्रिय अभियान) निर्माण गरेका थिए। उनी आजबाट नेकपा एकिकृत समाजबादी पार्टीमा समाहित हुदैछन्। गाैतम पार्टीको तेस्राे बरिएताका नेता हुनेछन् । माधवकुमार र झलनाथ खनाल पछि गाैतम मुख्य नेता रहनेछन्
* किन समाहित भए नेकपा (एकिकृत समाजवादी) मा?
वर्तमान राजनीतिक अवस्थामा पृथक रूपमा पार्टी सञ्चालन गर्दै मुलधार राजनीतिमा प्रभाव जमाउन नसकेपछि गौतमले आफ्नो पार्टीलाई नेकपा (एस) मा समाहित गर्ने निर्णय गरेका हुन्। माधवकुमार नेपाल नेतृत्वको नेकपा (एस) सँग आफ्नो विचार मिल्ने र संगठित शक्तिका रूपमा वाम एकता आवश्यक भएको भन्दै उनले यो कदम चालेका हुन्। तर उनी नेकपा एमाले हुन चाहन्थे। एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले बामदेव गाैतमलाई एमालेमा ल्याउन चाहेनन् ।
अब बामदेव गौतम नेकपा (एस) को सम्मानित नेतृत्वको भूमिकामा रहने र पार्टी एकतालाई सशक्त पार्ने भूमिकामा आफू केन्द्रित हुने बताएका छन्। उनी अहिले पनि वाम मोर्चालाई एक ठाउँमा ल्याएर एमालेसँग समेत एकता वा तालमेलको वकालत गरिरहेका छन्।
* बामदेव गौतमको भविष्य के ?
७५ वर्ष माथिका गौतमको शारीरिक सक्रियता अब घट्दै गएको भए पनि उनी विचार र सल्लाहकारको भूमिकामा लामो समयसम्म सक्रिय रहने संभावना बलियो छ। वाम राजनीति र एकताका एजेण्डालाई अघि बढाउन उनी माधव नेपाल र झलनाथ खनालसँग सहकार्य गरेर अगाडि बढ्ने देखिन्छ। उनको राजनीतिक भविष्य अब ‘कार्यकारी नेतृत्व’ भन्दा ‘नैतिक नेतृत्व र वैचारिक मार्गदर्शन’ मा सीमित हुने आँकलन गर्न सकिन्छ। उनी अझै राष्ट्रिय सभा सदस्य र पार्टीको महत्त्वपूर्ण भूमिकामा रहने सम्भावना प्रबल छ। ठूला निर्णय प्रक्रियामा उनको सल्लाह र सहमति महत्वपूर्ण हुने देखिन्छ।
* वाम राजनीतिलाई के प्रभाव पर्ला?
बामदेव गौतम जस्ता वरिष्ठ नेताको पार्टी समाहित हुने निर्णयले वाम राजनीति बिखण्डनबाट भन्दा एकता र सहकार्यतर्फ जाने संकेत दिएको छ। तर एमाले र नेकपा (एस) बीचको खाडल गहिरो हुँदै गएका बेला बामदेव गौतमको प्रभावले त्यो खाडल घटाउन भूमिका खेलाेस् भन्ने धेरैकाे चाहपनि छ। त्यो भने समयले बताउनेछ।
