२०८३ भाद्र २७, शनिबार
@भानु शर्मा( क्यान महासँघ नेपाल)
हिजो भाद्र २६,बुवाको मुख हेर्ने दिन,एका बिहानै इभि गाडी आगलागी भएर चालक अमर पराजुली को बाहिर निस्कन प्रयास गर्दा गर्दै गाडी भित्रै ज्यान गुमाउनु पर्यो।यो घटनाको सबै कारण त खुल्दै जाला ।इभि गाडिमा हुने यो समस्याका पछाडी के कारण हुन सक्छ सबैको कौतुहलको बिषय बनेको छ । यस्तो अवस्थामा मानिसहरू आगोमा फसेर ज्यान गुमाउनुको मुख्य कारण विद्युतीय गाडी (EV) को ढोका खोल्ने प्रणालीमा भएको खराबी र ब्याट्रीमा लाग्ने आगो हो। यो EV को एउटा गम्भीर कमजोरी हो, जसलाई प्राविधिक भाषामा डिजाइन त्रुटि (Design Flaw) भनिन्छ।
मुख्य समस्या: विद्युतीय ढोका र पावर फेल
धेरै आधुनिक EV हरूमा ढोका खोल्नका लागि इलेक्ट्रोनिक डोर ह्यान्डल (जस्तै टेस्लाको फ्लश ह्यान्डल) राखिएको हुन्छ। यी ह्यान्डलहरू गाडीको 12-भोल्टको सानो ब्याट्री बाट चल्छन्। दुर्घटना हुँदा यो सानो ब्याट्री क्षति हुन सक्छ वा पावर लाइन काटिन सक्छ। पावर गएपछि, इलेक्ट्रोनिक ह्यान्डलले काम गर्दैन र ढोका भित्रबाट खोल्न असम्भव हुन्छ। यसै कारण चालक र यात्री आगो लागिरहेको गाडीभित्रै थुनिन्छन्।
EV को अर्को ठूलो कमजोरी: छिटो फैलिने आगो
EV मा लाग्ने आगो पेट्रोल/डिजेल गाडीको भन्दा निकै छिटो फैलिन्छ र नियन्त्रण गर्न गाह्रो हुन्छ। लिथियम-आयन ब्याट्रीमा “थर्मल रनवे” हुन्छ, जसमा एउटा सेलमा आगो लाग्नासाथ अरू सेलहरूमा पनि शृंखलाबद्ध रूपमा आगो फैलिन्छ। यसले गाडीभित्रको तापक्रम एकैछिनमा अत्यधिक बढाइदिन्छ र धुवाँले सास फेर्न गाह्रो बनाउँछ।
म्यानुअल ढोका खोल्ने व्यवस्था (Emergency Release) को समस्या
केही EV मा आपत्कालीन अवस्थामा ढोका खोल्न म्यानुअल लिभर (ह्यान्डल) राखिएको हुन्छ, तर ती प्रायः लुकाइएका, अचिन्हित (unlabeled) र प्रयोग गर्न गाह्रो हुन्छन्। आगो लागेको आतंकमा यात्रीले ती लिभर कहाँ छन् र कसरी चलाउने भनेर पत्ता लगाउन सक्दैनन्। अमेरिकी नियामक निकाय (NHTSA) ले यही समस्यामा अनुसन्धान गरिरहेको छ।
नेपालको सन्दर्भमा
नेपालमा पनि EV को संख्या बढ्दै गए पनि सुरक्षा मापदण्ड र नियमन अझै कमजोर छ। EV हरूको आयात गर्दा कडा प्राविधिक परीक्षण (homologation) गरिँदैन, जसले गर्दा ढोका खोल्ने प्रणालीको सुरक्षा जाँच गरिएको हुन्छ भन्ने निश्चितता छैन। यसले भविष्यमा यस्ता दुर्घटनाको जोखिम बढाउँछ।
निष्कर्ष: के यो EV को कमजोरी हो?
हो, यो EV को एउटा गम्भीर सुरक्षा कमजोरी हो। सबै EV यस्तो हुँदैनन्, तर इलेक्ट्रोनिक ढोका र पावरमा निर्भर प्रणाली ले दुर्घटनाको बेलामा ज्यान जोगाउने अन्तिम मौका खोस्न सक्छ। चीनले यस्ता लुकाइएका इलेक्ट्रोनिक ह्यान्डलमा प्रतिबन्ध लगाइसकेको छ र स्पष्ट देखिने म्यानुअल रिलिज अनिवार्य गरेको छ। अमेरिकामा पनि “Safe Exit Act” जस्ता कानुन आउँदै छन्।
त्यसैले, EV किन्दा वा चलाउँदा आपत्कालीन ढोका खोल्ने म्यानुअल तरिका कहाँ छ र कसरी प्रयोग गर्ने भनेर पहिले नै जान्नु र सिकाउनु अत्यन्तै जरुरी छ। यो जानकारीले दुर्घटनाको समयमा ज्यान जोगाउन सक्छ
Advertisement
